14 Kasım Dünya Diyabet Günü'nde uzmanından uyarı: “Diyabette beslenme, kalori hesabından ibaret değil”

Bu yıl “Diyabette erken eylem” temasıyla anılan 14 Kasım Dünya Diyabet Günü, dikkatleri erken tanıya ve riskin azaltılmasına çekiyor. Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, sağlıklı yaş almanın temel unsurlarından biri olan beslenmenin, diyabetin önlenmesi ve yönetimindeki rolüne dikkat çekerek risk durumunun düzenli ölçümlerle takip edilmesinin önemini vurguluyor.

Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun (IDF) 2025 yılında yayımlanan 11. Diyabet Atlası'na göre dünyada 20-79 yaş arasındaki 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Bu, yaklaşık her 9 yetişkinden 1'i anlamına geliyor. Diyabetli yetişkinlerin beşte dördünden fazlası (%81) düşük ve orta gelirli ülkelerde bulunuyor. Yaklaşık 252 milyon kişi ise diyabetli olduğunu bilmiyor.

IDF'nin öngörülerine göre 2050'de diyabetli yetişkin sayısı yaklaşık yüzde 46 artışla 853 milyona ulaşacak; her 8 yetişkinden 1'i diyabetle yaşayacak. Vakaların yüzde 90'ından fazlasını tip 2 diyabet oluşturuyor. Kentleşme, nüfusun yaşlanması, azalan fiziksel aktivite ile fazla kilo ve obezitenin yaygınlaşması bu artışın başlıca nedenleri arasında yer alıyor.

Türkiye de bu tablonun dışında değil. TÜİK'in Türkiye Sağlık Araştırması 2025 sonuçlarına göre 15 yaş ve üzerindeki bireylerin yüzde 11,9'u diyabeti olduğunu beyan ediyor. Aynı araştırmada obezite oranının yüzde 21,8'e yükseldiği görülüyor. IDF'nin 2025 Diyabet Atlası verilerine göre ise Türkiye'de 20-79 yaş arasındaki yetişkinlerde diyabet prevalansı yüzde 16,5 seviyesinde. Diyabetli yetişkinlerin yüzde 45,5'i henüz tanı almamış durumda. Türkiye, yetişkinlerde diyabet yaygınlığı bakımından Avrupa Bölgesi'nde ilk sırada yer alıyor.

Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, bu verilerin yalnızca buzdağının görünen kısmı olduğuna dikkat çekiyor: “Beyana dayalı oranlar, diyabetli olduğunu henüz bilmeyen kişileri kapsamıyor. Oysa tip 2 diyabet çoğu zaman yıllarca belirti vermeden ilerliyor ve kişi tanıyı ancak bir komplikasyonla karşılaştığında alabiliyor. Hareketsizlik ve kilo artışının bu kadar yaygın olduğu bir tabloda, ‘şikâyetim yok' demek yeterli bir güvence değil. Erken eylem, önce ölçmekle başlıyor: Açlık kan şekeri ve HbA1c gibi temel testler, risk altında olup olmadığımızı gösteren ilk adım.”

“Tip 2 diyabette tablo değiştirilebilir”

Rakamların tek başına karamsar bir tablo çizmediğini belirten Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, şunları söylüyor: “Tip 2 diyabette önleyici adımlar atmak, tüm diyabet tiplerinde ise erken tanı ve doğru bakım sağlamak, hastalığın etkisini azaltabiliyor. Bu adımlar, diyabetle yaşayan kişilerin komplikasyonlardan kaçınmasına ya da bunları geciktirmesine yardımcı oluyor. Beslenme, bu adımların en başında geliyor.”

“Her lokma hücrelerimize gönderdiğimiz bir bilgi akışıdır”

Beslenmenin metabolik sağlık ve yaş alma süreci üzerindeki etkisini anlatan Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, beslenmeye yalnızca kalori sayımı ve kilo kontrolü üzerinden bakmanın yetersiz kaldığını ifade ediyor: “Longevity yaklaşımında beslenme, hücrelerimize gönderdiğimiz bir bilgi akışıdır. Şeker içeriği yüksek ve işlenmiş gıdaların sık tüketilmesi, kan şekeri ve insülin dengesini olumsuz etkileyebiliyor. Uzun vadede bu durum metabolik sağlığımızı ve yaş alma biçimimizi de etkiliyor.”

Diyabet ve kilo tedavisinde GLP-1 kullanılıyorsa kas kütlesi korunmalı

Beslenmenin öneminin kilo yönetimi süreçlerinde de öne çıktığını belirten Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, GLP-1 ilaçlarının kullanımında kas kütlesinin korunmasına dikkat çekiyor: “GLP-1 ilaçlarıyla kilo kaybı sürecinde yalnızca tartıdaki değişime odaklanmak yeterli değil. Hızlı kilo kaybı ve yetersiz beslenme, kas kütlesinde de azalmaya yol açabiliyor. Bu nedenle bu ilaçların mutlaka hekim kontrolünde kullanılması, yeterli protein alımının sağlanması ve vücut kompozisyonunun düzenli takip edilmesi gerekiyor. Kişinin beslenme ihtiyaçlarının doğru belirlenmesi, kas kütlesinin korunması ve metabolik sağlığın desteklenmesi açısından büyük önem taşıyor.”

Bu noktada kişiye özel beslenme planlaması ve düzenli takip de önem kazanıyor. Kişiye özel planlamanın önemine değinen Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, ölçüm ve analiz sonuçlarının doğru yorumlanmasının önemini vurguluyor: “Beslenme planı yalnızca kalori hesabından ibaret değil. Kan biyobelirteçleri, vücut kompozisyonu, metabolik yanıtlar ve yaşam tarzı verileri, kişinin ihtiyaçlarını belirlemede önemli ipuçları sunuyor. Ancak bu verileri ölçmek de tek başına yeterli değil. Önemli olan, sonuçları doğru yorumlayarak kişinin ihtiyaçlarına uygun bir beslenme planı oluşturmak ve gelişimini düzenli olarak takip etmek. Örneğin aynı yemeğin kan şekeri üzerindeki etkisi kişiden kişiye değişebiliyor. Sürekli glikoz ölçüm sistemleri (CGM), kişinin gün içindeki kan şekeri değişimlerini ve farklı besinlere verdiği yanıtları görmeye yardımcı oluyor. Dr. Terziler Longevity Reset Programı kapsamında 10 gün boyunca kullanılan CGM ve 64 parametreyi içeren kan profili gibi ölçümler, kişinin metabolik durumunun daha kapsamlı değerlendirilmesine katkı sağlıyor. Dr. Terziler Longevity Reset Programı'nda bu veriler doğrultusunda kişinin beslenme ihtiyaçları belirleniyor, kendisine özel bir yol haritası oluşturuluyor ve süreç takip ediliyor. Böylece kişinin metabolik sağlığını destekleyen, uzun vadede sürdürebileceği beslenme alışkanlıkları kazanması ve yaşam kalitesini koruması hedefleniyor.”

Diyabet riskine karşı altı beslenme önerisi

Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, diyabet riskini azaltmak ve kan şekeri dengesini desteklemek isteyenlere şu önerilerde bulunuyor:

Risk durumunuzu öğrenin. Açlık kan şekeri ve HbA1c gibi temel testleri yaptırın. Aile öyküsü, fazla kilo veya hareketsizlik gibi risk faktörleriniz varsa sağlık kontrollerinizi ertelemeyin.

Şekerli içecekleri ve işlenmiş gıdaları azaltın. Paketli atıştırmalıklar ve şekerli içecekler kan şekerinde hızlı dalgalanmalara yol açabiliyor.

Lifi tabağın merkezine alın. Sebzeler, kuru baklagiller ve tam tahıllar tokluk süresini uzatıyor, kan şekerinin daha dengeli seyretmesine katkı sağlıyor.

Kaliteli protein ve sağlıklı yağları ihmal etmeyin. Balık, zeytinyağı ve çiğ kuruyemişler dengeli bir öğünün parçası olmalı.

Porsiyon ve öğün düzenine dikkat edin. Ne yediğiniz kadar ne kadar ve ne zaman yediğiniz de önem taşıyor.

Hareketi beslenmenin tamamlayıcısı olarak görün. Düzenli fiziksel aktivite, vücudun insülini daha etkili kullanmasına yardımcı oluyor.

Popüler diyetleri kendi kendinize uygulamayın. Diyabet tanısı olan ya da ilaç kullanan kişiler, aralıklı oruç gibi yöntemler dahil her beslenme değişikliğini hekim ve diyetisyen gözetiminde yapmalı.

Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, sürdürülebilirliğin altını çiziyor: “Uzun ömür odaklı beslenme, katı ve sürdürülemez kurallardan oluşan bir sistem değil. Hedefimiz, kişinin sosyal hayatından kopmadan ömür boyu sürdürebileceği alışkanlıklar kazanması. Dünya Diyabet Günü, risk altında olup olmadığımızı öğrenmek ve sofralarımızı gözden geçirmek için iyi bir fırsat.”

14 Kasım Dünya Diyabet Günü'nde uzmanından uyarı: “Diyabette beslenme, kalori hesabından ibaret değil”

Diyabetle mücadelede kişiye özel beslenme yaklaşımının önemi artıyor

Bu yıl “Diyabette erken eylem” temasıyla anılan 14 Kasım Dünya Diyabet Günü, dikkatleri erken tanıya ve riskin azaltılmasına çekiyor. Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, sağlıklı yaş almanın temel unsurlarından biri olan beslenmenin, diyabetin önlenmesi ve yönetimindeki rolüne dikkat çekerek risk durumunun düzenli ölçümlerle takip edilmesinin önemini vurguluyor.

Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun (IDF) 2025 yılında yayımlanan 11. Diyabet Atlası'na göre dünyada 20-79 yaş arasındaki 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Bu, yaklaşık her 9 yetişkinden 1'i anlamına geliyor. Diyabetli yetişkinlerin beşte dördünden fazlası (%81) düşük ve orta gelirli ülkelerde bulunuyor. Yaklaşık 252 milyon kişi ise diyabetli olduğunu bilmiyor.

IDF'nin öngörülerine göre 2050'de diyabetli yetişkin sayısı yaklaşık yüzde 46 artışla 853 milyona ulaşacak; her 8 yetişkinden 1'i diyabetle yaşayacak. Vakaların yüzde 90'ından fazlasını tip 2 diyabet oluşturuyor. Kentleşme, nüfusun yaşlanması, azalan fiziksel aktivite ile fazla kilo ve obezitenin yaygınlaşması bu artışın başlıca nedenleri arasında yer alıyor.

Türkiye de bu tablonun dışında değil. TÜİK'in Türkiye Sağlık Araştırması 2025 sonuçlarına göre 15 yaş ve üzerindeki bireylerin yüzde 11,9'u diyabeti olduğunu beyan ediyor. Aynı araştırmada obezite oranının yüzde 21,8'e yükseldiği görülüyor. IDF'nin 2025 Diyabet Atlası verilerine göre ise Türkiye'de 20-79 yaş arasındaki yetişkinlerde diyabet prevalansı yüzde 16,5 seviyesinde. Diyabetli yetişkinlerin yüzde 45,5'i henüz tanı almamış durumda. Türkiye, yetişkinlerde diyabet yaygınlığı bakımından Avrupa Bölgesi'nde ilk sırada yer alıyor.

Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, bu verilerin yalnızca buzdağının görünen kısmı olduğuna dikkat çekiyor: “Beyana dayalı oranlar, diyabetli olduğunu henüz bilmeyen kişileri kapsamıyor. Oysa tip 2 diyabet çoğu zaman yıllarca belirti vermeden ilerliyor ve kişi tanıyı ancak bir komplikasyonla karşılaştığında alabiliyor. Hareketsizlik ve kilo artışının bu kadar yaygın olduğu bir tabloda, ‘şikâyetim yok' demek yeterli bir güvence değil. Erken eylem, önce ölçmekle başlıyor: Açlık kan şekeri ve HbA1c gibi temel testler, risk altında olup olmadığımızı gösteren ilk adım.”

“Tip 2 diyabette tablo değiştirilebilir”

Rakamların tek başına karamsar bir tablo çizmediğini belirten Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, şunları söylüyor: “Tip 2 diyabette önleyici adımlar atmak, tüm diyabet tiplerinde ise erken tanı ve doğru bakım sağlamak, hastalığın etkisini azaltabiliyor. Bu adımlar, diyabetle yaşayan kişilerin komplikasyonlardan kaçınmasına ya da bunları geciktirmesine yardımcı oluyor. Beslenme, bu adımların en başında geliyor.”

“Her lokma hücrelerimize gönderdiğimiz bir bilgi akışıdır”

Beslenmenin metabolik sağlık ve yaş alma süreci üzerindeki etkisini anlatan Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, beslenmeye yalnızca kalori sayımı ve kilo kontrolü üzerinden bakmanın yetersiz kaldığını ifade ediyor: “Longevity yaklaşımında beslenme, hücrelerimize gönderdiğimiz bir bilgi akışıdır. Şeker içeriği yüksek ve işlenmiş gıdaların sık tüketilmesi, kan şekeri ve insülin dengesini olumsuz etkileyebiliyor. Uzun vadede bu durum metabolik sağlığımızı ve yaş alma biçimimizi de etkiliyor.”

Diyabet ve kilo tedavisinde GLP-1 kullanılıyorsa kas kütlesi korunmalı

Beslenmenin öneminin kilo yönetimi süreçlerinde de öne çıktığını belirten Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, GLP-1 ilaçlarının kullanımında kas kütlesinin korunmasına dikkat çekiyor: “GLP-1 ilaçlarıyla kilo kaybı sürecinde yalnızca tartıdaki değişime odaklanmak yeterli değil. Hızlı kilo kaybı ve yetersiz beslenme, kas kütlesinde de azalmaya yol açabiliyor. Bu nedenle bu ilaçların mutlaka hekim kontrolünde kullanılması, yeterli protein alımının sağlanması ve vücut kompozisyonunun düzenli takip edilmesi gerekiyor. Kişinin beslenme ihtiyaçlarının doğru belirlenmesi, kas kütlesinin korunması ve metabolik sağlığın desteklenmesi açısından büyük önem taşıyor.”

Bu noktada kişiye özel beslenme planlaması ve düzenli takip de önem kazanıyor. Kişiye özel planlamanın önemine değinen Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, ölçüm ve analiz sonuçlarının doğru yorumlanmasının önemini vurguluyor: “Beslenme planı yalnızca kalori hesabından ibaret değil. Kan biyobelirteçleri, vücut kompozisyonu, metabolik yanıtlar ve yaşam tarzı verileri, kişinin ihtiyaçlarını belirlemede önemli ipuçları sunuyor. Ancak bu verileri ölçmek de tek başına yeterli değil. Önemli olan, sonuçları doğru yorumlayarak kişinin ihtiyaçlarına uygun bir beslenme planı oluşturmak ve gelişimini düzenli olarak takip etmek. Örneğin aynı yemeğin kan şekeri üzerindeki etkisi kişiden kişiye değişebiliyor. Sürekli glikoz ölçüm sistemleri (CGM), kişinin gün içindeki kan şekeri değişimlerini ve farklı besinlere verdiği yanıtları görmeye yardımcı oluyor. Dr. Terziler Longevity Reset Programı kapsamında 10 gün boyunca kullanılan CGM ve 64 parametreyi içeren kan profili gibi ölçümler, kişinin metabolik durumunun daha kapsamlı değerlendirilmesine katkı sağlıyor. Dr. Terziler Longevity Reset Programı'nda bu veriler doğrultusunda kişinin beslenme ihtiyaçları belirleniyor, kendisine özel bir yol haritası oluşturuluyor ve süreç takip ediliyor. Böylece kişinin metabolik sağlığını destekleyen, uzun vadede sürdürebileceği beslenme alışkanlıkları kazanması ve yaşam kalitesini koruması hedefleniyor.”

Diyabet riskine karşı altı beslenme önerisi

Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, diyabet riskini azaltmak ve kan şekeri dengesini desteklemek isteyenlere şu önerilerde bulunuyor:

Risk durumunuzu öğrenin. Açlık kan şekeri ve HbA1c gibi temel testleri yaptırın. Aile öyküsü, fazla kilo veya hareketsizlik gibi risk faktörleriniz varsa sağlık kontrollerinizi ertelemeyin.

Şekerli içecekleri ve işlenmiş gıdaları azaltın. Paketli atıştırmalıklar ve şekerli içecekler kan şekerinde hızlı dalgalanmalara yol açabiliyor.

Lifi tabağın merkezine alın. Sebzeler, kuru baklagiller ve tam tahıllar tokluk süresini uzatıyor, kan şekerinin daha dengeli seyretmesine katkı sağlıyor.

Kaliteli protein ve sağlıklı yağları ihmal etmeyin. Balık, zeytinyağı ve çiğ kuruyemişler dengeli bir öğünün parçası olmalı.

Porsiyon ve öğün düzenine dikkat edin. Ne yediğiniz kadar ne kadar ve ne zaman yediğiniz de önem taşıyor.

Hareketi beslenmenin tamamlayıcısı olarak görün. Düzenli fiziksel aktivite, vücudun insülini daha etkili kullanmasına yardımcı oluyor.

Popüler diyetleri kendi kendinize uygulamayın. Diyabet tanısı olan ya da ilaç kullanan kişiler, aralıklı oruç gibi yöntemler dahil her beslenme değişikliğini hekim ve diyetisyen gözetiminde yapmalı.

Dr. Terziler Longevity Reset Programı Beslenme Uzmanı Orçun Kürüm, sürdürülebilirliğin altını çiziyor: “Uzun ömür odaklı beslenme, katı ve sürdürülemez kurallardan oluşan bir sistem değil. Hedefimiz, kişinin sosyal hayatından kopmadan ömür boyu sürdürebileceği alışkanlıklar kazanması. Dünya Diyabet Günü, risk altında olup olmadığımızı öğrenmek ve sofralarımızı gözden geçirmek için iyi bir fırsat.”