Moved Permanently

İşsizlik Sigortası Fonu, emeğin primleriyle oluşan ve işsiz kaldığında yurttaşı ayakta tutması gereken bir sosyal sigorta mekanizmasıdır. Bugün yaşanan sorun, fonda kaynak bulunmamasıyla açıklanamaz; asıl mesele, fonun işsizliği telafi eden bir güvence olmaktan çıkarılıp emek piyasasını esnekleştiren tercihlere bağlanmasıdır. İşsizliğe karşı koruma üretmesi gereken bu yapı, erişimi zorlaştıran koşullar ve işverene yönelen teşvik ağırlığı nedeniyle sigorta mantığından uzaklaşmaktadır.

Oysa işsizlik sigortası, bireysel bir yardım alanı olarak tasarlanmaz; gelirin korunması, istihdamın sürekliliği ve iş güvencesini birlikte taşıyan kamusal bir sözleşmedir. Bu nedenle fonun başarısı büyüklüğüyle ölçülmez; işsiz kaldığında yurttaşı ne ölçüde ayakta tuttuğuyla değerlendirilir. Kalıcı istihdam yaratmayan, işsizliği azaltmayan ve emeği korumayan her kullanım, sosyal sigortanın özünü zayıflatır.

Özcesi İşsizlik Sigortası Fonu, ülkemizde işçinin alın teriyle oluşturulmuş, işsiz kaldığında ayakta kalabilmesi için kurulmuş bir kamusal güvencedir. Bu fonun varlık nedeni, işsiz kalan yurttaşın yaşamla bağını koparmamasıdır.

Ancak İŞKUR’un açıkladığı rakamlar, İşsizlik Sigortası Fonu’nun amacından nasıl uzaklaştırıldığını açık biçimde ortaya koymaktadır. Son 3 senenin rakamlarına bakarak, fonun nasıl kullanıldığını anlayabiliriz.

2023 yılında işçilere ödenen işsizlik ödeneği 21 milyar 674 milyon lirayken, aynı yıl işverenlere aktarılan teşvik ve destek tutarı yaklaşık 40 milyar liraya ulaşmıştır.

2024 yılında tablo daha da büyümüştür. İşçilere ödenen işsizlik ödeneği yaklaşık 46 milyar lira olurken, işverenlere aktarılan teşvik ve destekler 71 milyar liraya çıkmıştır.

2025 yılında ise fark daha da derinleşmiştir. İşçilere ayrılan pay 80 milyar 650 milyon lira iken, işverenlere aktarılan tutar 97 milyar 231 milyon lirayı bulmuştur.

Dolayısıyla: İşçinin primiyle büyüyen fon, işsiz kalanlara dar, işverene geniş çalışıyor.

Üç yıldır işverene aktarılan kaynak, işçiye ödenenin milyarlarca lira üzerinde.

Bir başka çarpıcı veri ise başvurularla ilgilidir. 

2024 yılında 1 milyon 659 bin yurttaş işsizlik ödeneği için başvuruda bulunmuş, yalnızca 798 bin kişi bu haktan yararlanabilmiştir. Yani her iki işçiden biri, primini ödediği fondan pay alamamıştır.

Fon büyümektedir. Menkul kıymet ve nakit varlığı yüz milyarları aşmıştır. Buna karşın işsiz kalan işçi yalnız bırakılmaktadır.

İşveren için teşvik vardır. 

Destek vardır. 

Prim indirimi vardır. 

Kamu güvencesi vardır.

İşçi için ise işsiz kaldığında elinde kalan tek dayanak bu fondur. Bu fonun kullanımı da ağırlıkta işçiye olmalıdır.

Bugün gelinen noktada, İşsizlik Sigortası Fonu istihdamı kalıcı hale getiren bir araç olmaktan uzaklaştırılmış, kısa vadeli teşviklerin finansman kaynağına dönüştürülmüştür. Oysa bu fon, güvenceli ve nitelikli istihdam yaratmak için kullanılmalıdır.

İşsizlik Sigortası Fonu bir teşvik kasası değildir.  Bu fon emeğin parasıdır.   İşsiz kalan insanın hayata tutunma hakkıdır.

Adı İşsizlik Fonu olan bir kaynağın, ağırlıklı olarak işverene akması kabul edilemez bir tercihtir. Bu anlayış, çalışma hayatında güvencesizliği büyütmekte, iş güvencesini aşındırmakta ve emekçiyi her geçen gün daha savunmasız hale getirmektedir.

Bu tablo derhal değişmelidir. Fonun kullanım önceliği, işsiz kalan yurttaş ve kalıcı istihdam olmalıdır.

Dün emeklilerimiz, bugün ise İşsizlik Sigortası Fonu? Ülkemiz, devasa bir güvencesizliğe ve geleceksizliğe itilmektedir. Bunun yegâne adresi AKP’nin emek, emekçi karşıtı sömürge politikalarıdır.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Ulaş Karasu 

CHP Genel Başkan Yardımcısı 

Sivas Milletvekili